العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
783
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
كسى كه شبانه ديگرى را از خانه بيرون برد ضامن او است مگر قاتل نبودن خود را ثابت كند . سوار چهار پا ضامن هر جنايتى است كه چهار پا بدست بكند و ضامن پاى آن نيست و اگر سوار نيست اما افسار حيوان را بدست دارد نيز ضامن جنايت دست او است و اگر با چهار پا ايستاده ضامن جنايت دست و پاى او هر دو است و اگر ديگرى چهار پا را بزند يا برماند و چهار پا جنايت كند زننده ضامن است و اگر دو تن سوارند هر دو ضامن هستند و اگر مالك چهار پا با او است او تنها ضامن است اگر چهار پا سوار را بر زمين زند و مالك حاضر باشد ضامن نيست مگر او چهار پا را رمانيده باشد و آلات صناعى و چرخهاى خودكار كه كسى متصدى آن نيست اگر در محل غصبى نباشد اگر تلف و جنايتى وارد آورد كسى ضامن نيست . اگر سبب و مباشر با هم باشند ضمان بر مباشر است مثل آن كه يكى چاه كند و ديگرى كسى را در چاه اندازد دويمين ضامن است .